دکتر اسماعیل شهبازی
بازپردازيِ[1]
نقشِ آموزشهايِ ترويجي در بهسازي
بافت و مقاوم سازيسکونتگاههاي روستائي[2]
سكونتگاه روستائي، افزون برجايگاه استقرار انسانها، محلّي براي تمركز، نگهداري
ومرمّت و راه اندازي اسباب و ابزار و ماشينآلاتكشاورزي است. همچنانكه يک
سكونتگاه روستائي محل نگهداري بذور و ساير موادِّ حياتي و شيميائي كشاورزي و نيز
محل تبديل و انباشتن فراورده هاي زراعيو دامي هم ميباشد. و باز هم افزون بر
اينها، در يك سكونتگاه روستائي، به غير از اعضاء خانوار، موجودات زندة ديگري نيز
چون چارپايان، دامها و ماكيان و حتي آبزيان و زنبور عسل و كرم ابريشم نيز پرورش
داده مي شوند كه آنها نيزبه مثابه
انسانها، ميبايد در شبانهروز، تغذيه شوند و در امنيّت و آرامش بياسايند و در
فرايند تكثير و توليد خود بسر ببرند.
و امروزه، نظر بهاينكه موضوع افزايش توانمنديهاي معلوماتي و مهارتي
عامّهيِ مردم روستائي در فرآيند توسعهي اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي به عنوان يك
راهبُرد اساسي پذيرفته شده است، برنامههاي آموزشي مورد
نظر براي افزايش معلومات و مهارت هاي موردِ علاقهي روستائيانِ داوطلب در
زمينههاي بهسازي بافت و ساخت و ساز و مقاوم سازيِ ابنية روستائي،
طيف وسيعي از موضوعهاي مختلف در زمينه
هاي متنوّع را
در بر ميگيرد.
موضوع آموزشِ دانش و مهارتهاي مربوط به
بهسازي بافت و ساخت و ساز و مرمّت و مقاومسازيِ ابنيّهي روستائي، عمدتاً بخشي
تفكيك ناپذير از كاركرد و و ظايف طبيعي هرخانوار روستائي است. و اين به عبارتي ساده
تر، به اين مفهوم است كه روستائيان براي كسب معلومات و مهارت هاي پيشرفته و مناسبِ
روز در جريان ساخت و ساز و مرمّت و مقاوم سازي ابنية خود، به ناچار ميبايد از
آموزشهاي مناسب و پايدار برخوردار گردند.
آشنائي به اصول سادة ساختمان سازي و بهسازي بافت، آگاهي به نحوة تهيه و
استفاده از مصالح ساختمانيِ مناسبِ هر محل وكسب مهارت هاي لازم براي نگهداري و
مقاوم سازي ابنية مورد استفاده و سرانجام، كسب معلومات ومهارتهاي لازم براي
بازسازي ونوسازي ومحوطه سازي ابنية روستائي درمجموع، ازجمله مقولههائي هستندكه
ميبايد درشمار برنامههاي مورد نياز براي آموزش روستائيان مورد توجّه نظام آموزشي
ترويج قرارگيرند. براينمبنا در اين مقاله، ضمن اشاره به ارکان و اصول واهداف و
روشهاي آموزشي در مکتبترويج، براي ايجاد يك نظامِ آموزشيِ مناسبِ بهسازي بافت
ومقاومسازيِ ابنيّه روستائي، به اجمال به تبيينِ نقشِ آموزشهايِ ترويجي
دربهسازي بافت و مقاوم سازيسکونتگاههاي
روستائي و معرفي گروه هاي هدف و شيوههاي ترويجي در فرايند نوآموزي و
بازآموزي مخاطبان روستايي پرداخته شدهاست.
1-
محتوايِاينمقاله با استناد بهنتايجِ حاصل از
پروژه پژوهشي اجراء شده براي معاونت عمران روستايي
بنياد مسكنِ انقلاب اسلامي از
آبانماه1380، ودرنتجة بازپردازيِ مقالة: «نقشِ
آموزش و ترويج در مقاوم سازيِ ابنيّهي روستائي»،
ارائه شده به نخستين همايش مقاوم سازيِ ابنية
روستائي، ارديبهشتماه1385،گروه علوم آباداني
روستاهاي دانشكدهي معماري وشهرسازي دانشگاه شهيد
بهشتي در پرديسزيرابِ سوادكوه ، تدوينشده است.