"آمارگیری ویژگی های مسکن روستایی 1382و1387" و اثرات آن بر جهت گیری سیاست ها و برنامه ریزی مسکن

محسن سرتیپی پور    

چکیده:

تامین مسکن و محیط کالبدی مناسب روستایی موضوعی است که همواره مورد تقاضا و توجه مردم و دولت های پس از انقلاب بوده و از موارد مصرح در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است[1].  بررسي برنامه‌هاي توسعه پنج ساله پس از انقلاب  موید حرکت در جهت تحقق اهداف فوق بوده است. بطوریکه طي 30 سال پس از انقلاب حدود 18469 طرح هادي روستایی تهیه و به مرحله اجرا درآمده است[2]. همچنين تا پايان سال 87 قریب به  1700000 واحد مسكوني روستايي نوسازي شده و پيش‌بيني بر این بوده است که طي برنامة چهارم و پنجم 2 ميليون واحد مسكوني دیگر نوسازي شود[3].

در كشور پهناوری چون ایران که دارای تنوع جغرافيايي، اقليمي، قومي و اقتصادي گسترده ای است توجه به تفاوت ها و نيازهای بین مناطق امری ضروری است  و بررسی کارشناسانه و لحاظ نمودن آنها در طراحی و اجرا کیفیت بهتر اقدامات را در بر خواهد داشت. اما هر گاه سعی بر لحاظ نمودن چنین ویژگی هایی در طرح ها و برنامه های مسکن روستایی شده بدلیل فقدان اطلاعات روزآمد این هدف محقق نشده است. به این ترتیب برای سالهای متمادی بهسازی کالبد روستاهای کشور از الگویی تقریبا يكسان تبعیت نموده و  این تفاوت ها محدود به تعداد مسکن احداثی و ميزان تسهیلات مالی بین استانها بوده ‌است.

با گسترش فعالیت های عمران روستایی و درک بیشتر این ضرورت در سالهای 1382 و 1387 ؛ و به منظور تعیین و روشن نمودن  خصوصیات فوق؛  بررسی، پیگیری و پایش روند تغییر و تحولات صورت گرفته در بخش کالبدی اقدام به آمار گیری از ویژگی های مسکن روستایی شد. مهمترین اهداف این آمار گیری شناخت ویژگی های مسکن روستایی؛ اطلاع از وضعیت مسکن در روستاها و مقایسه آنها با یکدیگر، و فراهم نمودن زمینه لازم برای تهیه و تدوین برنامه جامع مسکن روستایی بود. ارزيابي و تحليل داده های این آمارگیری که از طریق نمونه گیری و برای اولین بار انجام شد تفاوت‌هاي قابل توجه در وضعیت مسکن را آشكار نمود كه می تواند کمك قابل توجهي به رفع نیازهای واقعی و ارتقاء کیفیت های مسکن و محیط روستایی نماید. هدف این مقاله معرفی تجربه و فرایند انجام طرح آمارگیری، سوالات، تبدیل آنها به داده های آماری، تعیین نمونه ها و توزیع استانی و شرح اختصاری نتایج بدست آمده است. با توجه به تجربه ایران می توان با انجام اصلاحاتی این الگو را در سایر کشورهای مشابه مورد استفاده  قرار داد.

واژه‌هاي كليدي: ایران، مسكن روستایي، نمونه گیری، متدلوژی نمونه گیری، نگرش منطقه‌اي