حفاظت از میراث نا‌مشهود به عنوان سیاستی در کالبد روستایی

دکتر سیروس ر. صبری

چکیده

میراث فرهنگی عامل مهمی برای  موجودیت جوامع و افراد است. انسان‌ها تلاش می‌کنند اعمالِ کنونی‌شان را با استناد به  گذشته‌ی خود و گذشته‌ی جامعه‌شان توجیه کنند. ما پیام اجداد خود را می‌شنویم که توجیه  حال با عطف به گذشته است که البته ضامن توسعه و پیشرفت‌های مربوطه در آینده نیز هست. این مفهوم در هر جامعه‌ی مشخصی به ویژه در جوامع روستایی و شبه‌روستایی حیاتی است. اگر به میراث فرهنگی خود دلبسته‌‌ایم به خاطر آن است که می‌خواهیم آینده‌ای بی‌عیب و استوار به آیندگان خود بدهیم. میراث فرهنگی برای کیفیت زندگی یک جامعه از اهمیتی حیاتی برخوردار است. متأسفانه پاسداشت میراث فرهنگی فقط به عنوان محافظت از آثار و یادمان‌های باستانی شناخته شده است. اگرچه مهم‌ترین عنصر تشکیل دهنده‌ی حس‌و‌حال یک مکان سبک زندگی آن است ولی ممکن است برای پاسداشت آن ارزشی قائل نباشند. بایستی خاطرنشان کرد که ما به عنوان طراحان و تصمیم‌گیرندگان دست‌اندرکار فعالیت مکان‌سازی هستیم.

شخصیت فرهنگی ما چیزیست که باید از آن پاسداری نمود. در جامعه‌ی روستایی میراث فرهنگی بسان سپری حفاظتی در برابر هجوم تندباد اطلاعات است که همه‌ی ما را یکی کرده و ملزم به یکپارچگی و وحدت می‌نماید. آیا باید فقط به پیام‌های برگرفته از تجارت‌گرایی و مد واکنش نشان دهیم؟ در روند  داغ الگوبرداری از تازگی و نوظهوری، سلیقه‌سازان سلائق ما را تغییر داده و عموم مردم به سادگی از این به ظاهر "نخبگان فکری" پیروی می‌کنند.

هنگامی که به فرهنگ عامه، که موضوع اصلی این مقاله است می‌نگریم می‌بینیم محققان دست‌اندرکار آن بسیار اندک هستند. با مطالعه‌ی فرهنگ عامیانه‌مان می‌توانیم حوزه‌های دیگری برای بقاء در دنیای امروز پیدا کنیم. موضوعاتی مانند پایداری، راحت‌تر می‌تواند مورد پذیرش یک جامعه واقع شود اگر ریشه‌های آن را در  میراث خودمان جستجو کنیم.

واژگان کلیدی: ناملموس، روستایی، میراث فرهنگی، محافظت، حس مکان.